Kutlu gecede kutlu sabaha yürüyüş ve kutlu günde insan ve topluma millete ve devlete ve insanlığa ait meseleleri konuşmak istişare etmek gününe merhaba

Model Özeti Cami 360, camiyi ibadet hayatının merkezindeki asli konumunda tutarken, cami ile mahalle cami İle çevre arasındaki bağı günlük hayatın bütün alanlarına taşıyan bir cami çevre iletişim  modelidir. Caminin çevresinde yaşayan ve çalışan herkes; camiye gelip gelmediğine, namaz kılıp kılmadığına veya İslam’la ilişkisinin hangi düzeyde olduğuna bakılmaksızın insan temel hakkı ve onuru ve insan olmak,komşuluk sorumluluğu içinde görülmeli, dinlenmeli ve imkânlar ölçüsünde desteklenmelidir. Cami hayatın bütün olarak buluştuğu mekandır. Cami şefkatte merhamette hak ve adalet bütüne hitap eder. Modelin ilk adımı, caminin etki alanını ve mahallenin çevrenin ihtiyaçlarını 360 derece tanımaktır.  Çevrenin temizliğinden başlayan hayvanların hak ve hukuklarını göz ardı etmeyen insanların bireysel ve toplumsal meselelerini bir bütün olarak kavramak esastır  Ardından din görevlileri, cami derneği, kadınlar, gençler, uzmanlar ve gönüllüler birlikte yerel hizmet planı hazırlar.  Kapı ziyaretleri, yaşlı ve yalnız kişilere sosyal mentorluk, öğrenci etütleri, gençlik buluşmaları, spor ve sanat faaliyetleri, dijital soru-cevap programları ve ihtiyaç duyan kişileri doğru kuruma yönlendirme bu planın birbirini tamamlayan parçalarıdır. Cami 360, mevcut ibadet ve din hizmetlerinin yerine başka bir yapı kurmayı değil; caminin rahmet, irşat, dayanışma ve toplumla temas kapasitesini güçlendirmeyi hedefler. Başarı yalnızca düzenlenen etkinlik sayısıyla değil, mahallede kaç kişiyle güven ilişkisi kurulduğuyla ve ihtiyaçların uygun desteğe ulaştırılıp ulaştırılmadığıyla değerlendirilir. Cami çevresinin cami olan güveninin hangi seviyeden hangi seviyeye çıktığı ve caminin çevresindeki insan ve varlığa güven verecek dokunuşları yapıp yapmadığı esastır Çıkış Noktası ve İhtiyaç Mevcut cami anlayışında caminin kapısı açık olsa da çevresindeki hayatla kurduğu düzenli temas zayıflayabiliyor.  Hatta bugün önemli ölçüde düzenli temas yok denecek noktadayız  Oysa cami, yalnızca namaz vakitlerinde açılan bir mekân değil; mahallenin güvenini, merhametini ve dayanışmasını büyüten bir merkez olmalıdır. Camiye gelmeyen vatandaş da caminin sorumluluk alanının içindedir. “Namaz kılmıyor”, “camiye gelmiyor” veya “İslam’la ilişkisi zayıf” sözleri, hâlini hatırını sormamanın ve de yaşadığı bir problem karşısında onun dertleriyle ilgilenmeme hakkını vermez camiye. Tam zıttı ayırt etmeksizin ötekileştirmeksizin kimliğine kişiliğine hatta İslam’la ilişkisinin olup olmadığına bakmaksızın ilgi alaka merhamet şefkat hak ve adalet temelli cami o insanın hayatına dokunmak zorundadır. Özellikle 15–40 yaş kuşağının cami ve hayat ilişkisine dair soruları, gençlerin yargılanmadan dinlenebileceği güvenli alan ihtiyacı ve yalnızlaşan yaşlıların görünmez kalması, mahalle ölçeğinde yeni bir hizmet biçimini gerekli kılıyor.  Şehirlerde sokak hayvanlarının merhamet ve şefkat kapısıdır aynı zamanda camiler kışın kuşların soguktan etkilenmemesi için cami köşelerinde yapılmış barınakları unutmayalım  Aile, okul, mahalle, sivil toplum ve cami birbirinden kopuk değildir; insanın hayatını birlikte kuşatan tamamlayıcı çevrelerdir. Her birinin varlığı bir diğeri için çok kıymetlidir Ve bu bütünlük içerisinde meselelere yaklaştığımız da toplumdaki kırılmalar da çok önemli ölçüde ortadan kalkacak Çünkü herkes birbirine baktığında zaten biz buyuz diyecek   Modelin temel cümlesi şudur: Cami hayata dokunmalı, hayat camiye sığmalı. Cami Allah’ın rahmet kapısıdır. Bu kapının çevresindeki herkesle selam, hâl hatır, dinleme ve ihtiyaç anında doğru desteğe ulaştırma üzerinden ilişki kurulmalıdır. Mahallenin yaşlı iki çifti evde yalnızken ona şunu hissettirmeli”cami benim başıma bir şey gelirse cami mutlaka benim yanımda olur mutlaka bana ilk ulaşacak insanlar olur” Vizyon, Misyon ve İlkeler Cami 360’ın vizyonu, her caminin kendi mahallesini çevresini tanıyan; ibadet, öğrenme, dayanışma, kültür ve ortak hayatı buluşturan güvenilir bir merkez hâline gelmesidir. Misyonu ise cami çevresindeki bütün insanlara ulaşmak, ihtiyaçları birlikte tespit etmek, gönüllüleri ve yerel kurumları harekete geçirerek düzenli, ölçülebilir ve sürdürülebilir hizmet üretmektir. Hizmetler camiye devam edenlerle sınırlı tutulmamalı; hiçbir vatandaş inanç pratiği veya hayat tarzı nedeniyle dışarıda bırakılmamalıdır. Ziyaretin ilk amacı nasihat etmek değil, tanışmak, selam vermek ve hâl hatır sormaktır. Din görevlisi ancak kişi isterse sorusuna cevap vermelidir. Öncelikle dün görevlerin sürekli vaaz üslubundan çıkarak selam verme ilgilenme dinleme anlama ve alakadar olma yani pedagojik bir süreç yönetmelidir Yardım alan kişinin kimliği, ihtiyacı ve özel hayatı korunmalı; hiç kimse teşhir edilmemeli veya yardım karşılığında bir beklentiye sokulmamalıdır. Her faaliyet, görevleri açıkça belirlenmiş ve gerekli eğitimi almış personel ile gönüllüler tarafından yürütülmelidir. Cami; sağlık, hukuk, psikolojik tedavi ve sosyal hizmet uzmanlarının görevini üstlenmemeli, ihtiyaç duyan kişileri doğru hizmete ulaştıran bir köprü olmalıdır. Her mahalle için aynı program dayatılmamalı; plan sahadaki ihtiyaçlara ve imkânlara göre hazırlanmalıdır. Kadınların, gençlerin, yaşlıların ve engelli bireylerin görüşleri alınmalı; kaynaklar ve sonuçlar şeffaf biçimde raporlanmalıdır. Cami 360 Etki Alanı ve Mahalle Haritası Her cami için öncelikle yürüyerek erişilebilir çevre, komşu sokaklar, okul ve sağlık kuruluşları, toplu taşıma bağlantıları ve doğal mahalle sınırları birlikte değerlendirilmelidir. “360 derece” sabit bir kilometre çemberi değildir; caminin gerçek sosyal etki alanını tanımlayan ve sahada doğrulanan mahalle haritasıdır. Mahalle tanıma çalışmasında çocuklar, ergenler, genç yetişkinler, çalışanlar, ebeveynler ve ileri yaştaki kişiler dikkate alınmalıdır. Okuyan ve okumayan gençler, öğrenciler, iş arayanlar, çalışanlar ve farklı meslek grupları tanınmalıdır. Yalnız yaşayanlar, bakım desteğine ihtiyaç duyanlar, engelli bireyler, kronik hastalığı bulunanlar, yas yaşayanlar ve sosyal desteğe erişmekte zorlanan haneler fark edilmelidir. Mahalle sakinlerinin spor, sanat, musiki, kitap, teknoloji, el becerisi ve gönüllülük gibi ilgi alanları da belirlenmelidir. Bu çalışma; mahalle yürüyüşleri, gönüllü katılımlı kısa görüşmeler, dinleme buluşmaları ve okullar, muhtarlık, aile sağlığı merkezi, belediye birimleri, sosyal hizmetler, dernekler, esnaf ve üniversitelerle kurulacak temaslar üzerinden yürütülmelidir. Mahalle sakinlerinin camiden beklentisi ve camiye katılmalarını zorlaştıran engeller de sorulmalıdır. Tanıma çalışmasının amacı kişileri inanç, sağlık, siyasi kanaat veya özel hayat bilgileriyle fişlemek değil, mahallede hangi hizmetlerin eksik olduğunu anlamaktır. Kişisel veriler ancak gerekli izin ve hukuki dayanak bulunduğunda, asgari ölçüde ve erişim yetkileri belirlenerek tutulmalıdır. Hassas bilgiler açık listelerde veya mesaj gruplarında paylaşılmamalı; bilgilerin saklanma ve silinme takvimi baştan belirlenmelidir. Mahalle çalışması beş adımda yürütülebilir: Önce saha tanınır ve kaynak haritası çıkarılır. Ardından mahalle sakinleri dinlenir, ihtiyaçlar ve hizmete erişimi zorlaştıran engeller belirlenir. İstişare toplantısıyla ilk yılın üç ila beş önceliği seçilir. Her öncelik için sorumlu kişiler, takvim, kaynak ve ölçütler belirlenerek Cami 360 Yerel Hizmet Planı hazırlanır. Plan üç ayda bir gözden geçirilip güncellenir. Din Görevlisi ve Cami Ekibinin Yetkinlikleri Bu modelde din görevlisinin temel din hizmetlerindeki yetkinliği korunurken; insanı dinleme, mahalleyi tanıma, farklı yaş gruplarıyla iletişim kurma ve gerektiğinde uzman desteğine yönlendirme becerisi de hizmetin asli parçası olmalıdır. Görevlendirme ve eğitim süreçleri ilgili kurumların mevzuatı ve yetkisi çerçevesinde yürütülmelidir. Din görevlileri ve cami ekipleri psikoloji ve dinleme alanında etkin dinleme, yalnızlık ve yas belirtilerini fark etme, kriz anında sakin iletişim kurma konusunda eğitim almalıdır. Bu eğitim tanı koyma veya tedavi yetkisi vermez; güvenli biçimde uzman desteğine yönlendirmeyi amaçlar. Hukuk eğitimi temel hakları, çocuk ve aile güvenliğini, başvuru yollarını tanımayı kapsamalıdır. Din görevlisi hukuki mütalaa vermemeli, kişiyi yetkili uzmana veya kuruma yönlendirmelidir. Sağlık eğitimi ilk yardım farkındalığı, acil durumları tanıma ve sağlık sistemine erişim konularını içermelidir. Muayene, ilaç, bakım veya hemşirelik hizmetleri din görevlisinin sorumluluğuna verilmemelidir. Çocuk ve gençlerle çalışma eğitiminde yaşa uygun iletişim, güvenli etkinlik düzenleme, zorbalık ve bağımlılık farkındalığı ele alınmalıdır. Çocukların korunmasına yönelik usuller uygulanmalı ve faaliyetler güvenli ortamlarda yürütülmelidir. Adabımuaşeret, selamlaşma, nezaket, mahremiyet, engellilik ve farklı hayat deneyimlerine duyarlılık da eğitimin parçası olmalıdır. Aile ve sosyal rehberlik, aile iletişimini anlamayı ve uygun danışmanlığa yönlendirmeyi kapsamalıdır; cami ekibi aile terapisi veya başka bir uzmanlık hizmeti vermemelidir. Spor, sanat, kültür, dijital iletişim, proje ve gönüllü yönetimi alanlarında da eğitim verilmelidir. Eğitim yalnızca seminerlerden ibaret kalmamalı; saha mentorlugu, uygulamalı ziyaret gözlemi, yönlendirme rehberi ve düzenli istişareyle desteklenmelidir. Din görevlisi, her işi tek başına yapan kişi olarak değil; mahalledeki insanları ve kurumları buluşturan, güven ilişkisi kuran bir koordinatör olarak düşünülmelidir. Hizmet Programları Kapıdan kapıya tanışma ve hâl hatır ziyareti: Din görevlisi ve eğitim almış mahalle ekibi, önceden belirlenen saatlerde haneleri ziyaret eder. Uygun görülen durumlarda kadın gönüllüler kadınlarla, aile gönüllüleri ailelerle temas kurar. Din görevlisinin eşi ziyarete katılacaksa bu tamamen kendi rızasına, zamanına ve mahremiyet kurallarına bağlı olmalıdır. Ziyaretin ilk amacı vaaz etmek değil; selam vermek, tanışmak, hâl hatır sormak ve kişinin ihtiyacını kendi isteğiyle anlatabileceği güvenli bir ilişki kurmaktır. Bir soru sorulursa bilgi sınırları içinde cevap verilir; bilinmeyen konularda uzman desteği teklif edilir. Ziyaret istemeyen kişinin tercihine saygı gösterilir ve tekrar rahatsız edilmez. Yaşlı ve yalnız kişiler için sosyal mentorluk: Yalnız yaşayan veya desteğe ihtiyaç duyan yaşlılar, kendi rızalarıyla bir gönüllü aileyle ya da iki gönüllüden oluşan bir ekiple eşleştirilir. Orta yaşlı bir aile, seksenli yaşlardaki komşu çiftin düzenli olarak hâlini sorabilir, ziyaret edebilir; ihtiyaç duyulduğunda alışveriş veya evde pişen yemekten paylaşabilir. Bu ilişki yaşlı kişinin onurunu ve bağımsızlığını korumalı; bakım veya sağlık hizmetinin yerini almamalıdır. Eşleştirmeden önce gönüllülerin uygunluğu kontrol edilmeli, ziyaret sıklığı ve iletişim sınırları belirlenmelidir. Çocuklar, öğrenciler ve eğitim mentorlugu: Cami bünyesinde uygun ve güvenli bir çalışma alanı oluşturularak etüt saatleri, okuma halkaları ve ders desteği düzenlenebilir. Üniversiteli gençler ve uygun meslek sahipleri ortaokul ve lise öğrencilerine gönüllü destek verebilir. Matematik, fen, dil, dijital beceri ve sınav hazırlığı çalışmaları okulun yerine geçmeyen tamamlayıcı hizmetler olarak planlanmalıdır. Çocuk etkinliklerinde veliler bilgilendirilmeli ve izinleri alınmalı; güvenli teslim alma usulleri ve çocuk koruma protokolleri uygulanmalıdır. Gençlik buluşma ve üretim alanı: Caminin sosyal donatı alanı gençlerin ders çalışabildiği, sohbet edebildiği, kitap okuyabildiği, gerektiğinde film izleyip üzerine konuşabildiği ve birlikte üretim yapabildiği erişilebilir bir buluşma yerine dönüştürülmelidir. Programları yalnızca yetişkinler hazırlamamalı; gençler de içerik ve takvim kararlarına katılmalıdır. İman, ahlak, gelecek kaygısı, dijital hayat, aile, meslek ve anlam arayışı gibi konularda açık soru-cevap ve dinleme oturumları düzenlenmelidir. Neden caminin çevresinde teknoloji takımı kurulmasın? Neden caminin çevresinde caminin boş alanında bir çevreye hitap edecek Teknopark kurulmasın? Neden caminin çevresinde yapay zeka okuryazarlık eğitimi verilmesin? Spor, oyun ve hareket: Cami çevresinde yaz aylarında sokaklarda şenlik havasında cami tarafından organize edilmiş futbol, basketbol, voleybol ve geleneksel sokak oyunları organize edilebilir. Mahalleler arası cami futbol takımı kurulabilir. Müsabakalar rekabetin yanında kardeşliği, takım ruhunu ve sağlıklı yaşamı desteklemelidir. Tesis, eğitmen, izin, ilk yardım, güvenlik ve çocukların gözetimi önceden planlanmalıdır. Cami, spor kulüpleri ve yerel yönetimlerle iş birliği kurmalıdır. Sanat, kültür ve birlikte üretim: Musiki, edebiyat, hat, geleneksel sanatlar, fotoğraf, el sanatları, aile hikâyeleri ve mahalle hafızası etrafında atölyeler ve buluşmalar düzenlenebilir. Farklı yaşlar bir araya getirilerek büyüklerin tecrübeleriyle gençlerin yeni üretim biçimleri buluşturulabilir. Mahallenin hanımefendileri yalnızca katılımcı değil; program tasarlayan, öğreten ve karar alan paydaşlar olarak yer almalıdır. Kadınların katılımı için uygun mekân, saat ve erişim koşulları sağlanmalıdır. Aile, dayanışma ve yönlendirme: Ailelerin ihtiyaç duyduğu konularda uzmanların katılımıyla bilgilendirme oturumları, ebeveyn-çocuk etkinlikleri ve aile içi iletişim çalışmaları düzenlenebilir. Maddi sıkıntı, barınma, gıda, bakım, bağımlılık, şiddet riski veya ruh sağlığı ihtiyacı fark edildiğinde kişinin rızası ve güvenlik koşulları dikkate alınarak yetkili kuruma veya uzmana ulaşmasına yardımcı olunmalıdır. Yardımlarda gizlilik, tarafsızlık, kayıt ve kaynak denetimi kuralları uygulanmalıdır. Merhamet ve hayvan refahı: Cami avlusu ve bahçesi, imkân ve güvenlik elverdiği ölçüde kimsesiz hayvanlara karşı merhamet ve sorumluluk kültürünün geliştiği bir çevre olabilir. Su ve uygun mama noktaları, temizlik ve sağlık takibi belediye veteriner hizmetleri ve hayvan koruma kuruluşlarıyla eşgüdüm içinde yürütülmelidir. Hayvanların sağlığı, cami kullanıcılarının güvenliği ve hijyen birlikte gözetilmeli; kontrolsüz besleme veya barındırma yapılmamalıdır. Dijital cami ve güvenli çevrim içi buluşmalar: Haftanın belirli akşamlarında çevrim içi buluşmalar düzenlenebilir. Vatandaşlar canlı oturumlarda soru sorabilir; uzman konuklarla dinî, ailevi, sosyal ve dijital hayat başlıkları konuşulabilir. Platformun sorumlusu, moderasyon ilkeleri, kayıt politikası ve kişisel bilgi paylaşımına müdahale usulü belirlenmelidir. Hassas bireysel danışmalar açık yayınlarda veya genel mesaj gruplarında yapılmamalı; uygun uzmana güvenli kanaldan yönlendirilmelidir. Yönetim ve Paydaşlık Uygulama, ilgili idari makamların onayı ve yürürlükteki mevzuat çerçevesinde, mevcut cami ve müftülük düzeniyle uyumlu biçimde yürütülmelidir. Her pilot camide küçük ve işlevsel bir Cami 360 Yerel Ekibi kurulabilir. Bu ekip hizmetleri planlar ve uzmanlık gerektiren konularda yetkili paydaşlarla bağlantı kurar. Müftülük veya ilgili idari makam onay, rehberlik, eğitim ve izleme süreçlerini yürütür. Din görevlisi ve cami derneği mahalle ekibini bir araya getirir ve yerel planı koordine eder. Kadın ve gençlik temsilcileri ihtiyaçların ve programların belirlenmesine katılır. Okullar ve üniversiteler etüt desteği, uzmanlık ve öğrenci gönüllülüğü sağlar. Muhtarlık, belediye ve kamu kurumları sosyal hizmet, spor, sağlık ve yerel kaynaklara erişimi kolaylaştırır. Uzman gönüllüler ve sivil toplum kuruluşları kendi yetkinlik alanlarında katkı sunar. Mahalle sakinleri de görüşleri, gönüllülükleri ve değerlendirmeleriyle çalışmaların ortak sahibi olur. Uygulama Aşamaları ve Takvim Önerilen model, dört aylık hazırlık ve kapasite geliştirme döneminin ardından en az on iki aylık pilot uygulama ve değerlendirme süreci olarak tasarlanmıştır. Başlangıç cami sayısı, kaynaklara ve yetkili makamların takdirine göre belirlenmelidir. Önceki çalışma dosyanızda yer alan farklı sosyolojik özellikteki 20–25 cami önerisi, pilot ölçek olarak değerlendirilebilir; nihai sayı saha kapasitesine göre kararlaştırılmalıdır. İlk ayda amaçlar, ilkeler, izinler, başlangıç ölçümü, ekip ve mahalle sınırları belirlenir. İkinci ayda mahalle dinlenir, saha yürüyüşü yapılır ve kurumlarla paydaş haritası çıkarılır. Üçüncü ayda psikoloji, iletişim, çocuk koruma, sağlık ve hukuk alanlarında yönlendirme ile dijital güvenlik eğitimleri verilir. Dördüncü ayda öncelikler seçilir, kaynak ve takvim planlanır, deneme ziyaretleri yapılır ve Yerel Hizmet Planı hazırlanır. Beşinci ila yedinci aylar arasında tanışma ziyaretleri, etüt, gençlik ve yaşlı mentorlugu pilotları başlatılır. Sekizinci ila onuncu aylar arasında spor, sanat, aile ve dijital buluşmalar düzenli hâle getirilir. On birinci ayda mahalle sakinlerinin geri bildirimiyle ara değerlendirme yapılır. On ikinci ila on beşinci aylar arasında uygulama iyileştirilir ve paydaş eşgüdümü sürdürülür. On altıncı ayda sonuçlar değerlendirilir, etki analizi hazırlanır ve modelin yaygınlaştırılması karara bağlanır. İzleme ve Başarı Ölçütleri Ölçme sistemi personeli yarıştırmak veya cezalandırmak için değil, hizmetin kimlere ulaştığını ve nerede iyileştirme gerektiğini görmek için kullanılmalıdır. Sayısal veriler, kişilerin hassas bilgilerini açığa çıkarmadan toplu biçimde raporlanmalıdır. Başlangıç verisi ve hedefler her mahallenin mevcut durumuna göre belirlenmelidir. Mahalleye erişim, tanışma ziyareti yapılan hane ve hâl hatır teması kurulan kişi sayısıyla izlenebilir. Güven ve memnuniyet, katılımcıların kendilerini dinlenmiş ve saygı görmüş hissedip hissetmedikleriyle değerlendirilebilir. Gençlik ve eğitim çalışmalarında etüt devamlılığı, gençlerin birlikte tasarladığı faaliyetler ve üniversiteli mentor katılımı takip edilebilir. Sosyal dayanışmada gönüllü eşleştirmeleri, düzenli yaşlı ziyaretleri ve doğru kuruma yönlendirilen başvurular dikkate alınabilir. Kadınların, engelli bireylerin, çocuklu ailelerin ve camiye düzenli gelmeyen mahalle sakinlerinin katılımı ayrıca değerlendirilmelidir. Kültür, spor ve dijital faaliyetlerde devamlılık ve güvenli kullanım; kurumsal sürdürülebilirlikte ise eğitimli gönüllü sayısı, paydaş devamlılığı, bütçe şeffaflığı ve hizmet planının güncelliği izlenmelidir. Ekip her üç ayda bir faaliyet sonuçlarını ve geri bildirimleri gözden geçirmelidir. Yılda bir kez mahalle sakinlerinin katıldığı açık bir değerlendirme yapılmalıdır. Başarı yalnızca camiye gelen kişi sayısındaki artışla ölçülmemeli; mahallede güven, dayanışma, yalnızlığın azalması ve uygun hizmete erişim de dikkate alınmalıdır. Riskler ve Güvence Tedbirleri Ziyaretlerin vaaz veya baskı gibi algılanmaması için önce dinleme, rıza ve kısa, nazik ziyaret ilkeleri uygulanmalıdır. Kişisel bilgilerin yayılmasını önlemek için asgari veri tutulmalı, erişim yetkileri belirlenmeli ve saklama-silme takvimi uygulanmalıdır. Çocukların ve kırılgan bireylerin güvenliği için veli izni, güvenli etkinlik protokolü ve gönüllü uygunluk kontrolü sağlanmalıdır. Gönüllülerin yetki sınırlarını aşmaması için yazılı görev tanımları, eğitim ve düzenli koordinasyon yapılmalıdır. Sağlık veya hukuk alanında yanlış yönlendirme riskini önlemek için tanı ve mütalaa verilmemeli; kişiler doğrulanmış uzmanlara ve kurumlara yönlendirilmelidir. Yardımlarda ayrımcılık ve teşhirin önüne geçmek için ihtiyaç temelli ve mahrem değerlendirme yapılmalı; kaynaklar şeffaf biçimde kaydedilmelidir. Tek kişide aşırı iş yükü oluşmaması için görevler ekip içinde paylaşılmalı ve gerçekçi programlar hazırlanmalıdır. Dijital platformlarda taciz ve yanlış bilgi riskine karşı moderasyon, kullanım ilkeleri ve şikâyet usulü belirlenmelidir. Kaynak ve Sürdürülebilirlik Her cami mevcut mekân ve insan kaynağını değerlendirmelidir. Etüt alanı, gençlik buluşma mekânı ve etkinlik takvimi için erişilebilirlik, güvenlik, temizlik, kullanım saatleri ve sorumlu kişiler önceden belirlenmelidir. Finansman ilgili mevzuata ve kurum kurallarına uygun olarak; şeffaf bağış, kurumsal destek ve ayni katkı seçenekleriyle planlanmalıdır. Bağışların amacı, harcaması ve kalan tutarı düzenli raporlanmalıdır. Çalışmaların tek bir din görevlisine veya gönüllüye bağlı kalmaması için görev devri, faaliyet notları ve eğitim materyalleri kurumsal hafızaya alınmalıdır. Beklenen Sonuçlar Her pilot cami için veriye dayalı ve düzenli güncellenen bir mahalle profili ile yerel hizmet planı hazırlanması beklenmektedir. Camiye devam eden veya etmeyen mahalle sakinleriyle yargısız ve güvene dayalı temas kurulması; yalnız yaşayan yaşlıların, öğrencilerin, gençlerin, ailelerin ve sosyal desteğe ihtiyaç duyan kişilerin uygun hizmetlere ulaşmasının kolaylaşması hedeflenmektedir. Din görevlilerinin iletişim, dinleme, mahalleyi tanıma ve uzmanlara yönlendirme becerilerinin güçlenmesi; kadınların ve gençlerin cami çevresindeki sosyal, kültürel ve yönetsel çalışmalarda etkin paydaş hâline gelmesi amaçlanmaktadır. Eğitim, spor, sanat, dijital buluşma ve sosyal dayanışmanın caminin hayatla kurduğu bağı güçlendirmesi ve başka mahallelere uyarlanabilir bir Cami 360 uygulama rehberinin oluşması beklenmektedir. Sonuç ve Teklif Cami 360, caminin kapısını açık tutmanın ötesinde, o kapının çevresindeki insanlara ulaşma sorumluluğunu üstlenir. Mahalledeki yaşlı, genç, öğrenci, hasta, yalnız yaşayan, sanatla veya sporla ilgilenen, desteğe ihtiyaç duyan ya da yalnızca konuşacak birini arayan her insan bu sorumluluk alanının içindedir. Cami insanları önce oldukları yerde karşılamalı; dinlemeli, hâl hatır sormalı ve talep edildiğinde doğru desteğe ulaşmalarına yardımcı olmalıdır. Bu nedenle ilgili makamların uygun göreceği pilot camilerde; dört aylık hazırlık ve eğitim dönemi, her cami için mahalle haritası ve yerel plan, en az on iki aylık uygulama, güvence protokolleri ve değerlendirme adımlarından oluşan Cami 360 modelinin başlatılması teklif olunur. Pilot sonuçları, sahadan gelen geri bildirim ve ölçülebilir göstergeler doğrultusunda değerlendirilerek modelin geliştirilmesi ve yaygınlaştırılması kararlaştırılabilir. Cami hayata dokunmalı, hayat camiye sığmalı. Bu anlayışla cami; ibadetin, merhametin, ilmin, komşuluğun ve ortak sorumluluğun mahallenin kalbinde buluştuğu bir merkez olmalıdır.