VEFASIZLIĞA KARŞI TARİHSEL HATIRLATMA...

Özet: Cumhuriyet, Türk milletini yok sayan ve kaderine terk eden bir düzenin yerine; eşit vatandaşlık, eğitim, hukuk ve kalkınma düzeni kurmuştur. Bu makale, 1923 öncesinin sefaletini ve Cumhuriyet’in kazandırdıklarını tarihsel verilerle mukayese ederek, günümüzde hâlâ bu kazanımları görmezden gelen zihniyetlere karşı uyarıda bulunur. Bir toplumun en büyük çöküşü, kendi kurtuluşunu sağlayan değerleri inkâr etmesidir. Osmanlı’nın son döneminde Anadolu halkı okuma yazma bilmeyen, sağlık ve hukuk hizmetlerinden mahrum bir topluluktu. Cumhuriyet, bu halkı “kul” olmaktan “vatandaş” olmaya taşıdı. Ancak bazı kesimler hâlâ bu kazanımları küçümseyerek tarihin en büyük vefasızlığını sergilemektedir. 1923 Öncesi Halkın Durumu: Cehalet ve Değersizlik 1920’lerde Osmanlı’da okuma yazma oranı %7–10, kadınlarda %1’in altında[^1]. Avrupa ülkelerinde aynı dönemde okuryazarlık %80–95 aralığında[^2]. Halkın çoğunluğu çiftçi, köylü ve ırgattı; toplumsal katılım yalnızca saray çevresi, azınlıklar ve bürokrasiye aitti. Kadınlar hukuk önünde yok sayılıyor, miras ve mülkiyet hakkı dahi tanınmıyordu. Cumhuriyetin Kazanımları Eğitim: Okuryazarlık oranı 1927’de %10 → 1935 %20 → 1950 %33 → 1980 %60 → günümüzde %97[^3]. Kadın Hakları: Seçme-seçilme hakkı 1934; Fransa 1944, İtalya 1946[^4]. Hukuk: Medeni Kanun (1926) ile aile düzeni modernleşti. Sağlık: Hekim sayısı 1923’te 3 bin → Cumhuriyetin ilk 20 yılında 12 bine çıktı[^5]. Sanayi ve Kalkınma: Teşvik-i Sanayi Kanunu (1927) ile yerli sanayi kuruldu. Uluslararası Gözlemcilerden Alıntılar “Kemal’in reformları, Türk halkını Orta Çağ’ın bağlarından koparıp modern uluslar arasına katmıştır.” — The Times, 1928[^6] “Türkiye’nin kadınlara seçme hakkını Fransa’dan önce tanıması, dünya demokrasileri için örnek teşkil etmiştir.” — Le Monde, 1934[^7] “Cumhuriyet’in getirdiği hukuk düzeni, Osmanlı’nın keyfî adaletini tarihe gömmüştür.” — Harold Nicolson, 1935[^8] Bugünün Körlüğü ve Vefasızlık Tarihsel veriler ortadayken hâlâ Cumhuriyet’in kazanımlarını küçümseyenler, halkın geçmiş sefaletini unutturmayı amaçlamaktadır. “Bir gecede cahil kaldık” diyenler, Osmanlı’da milyonlarca cahilin varlığını görmezden gelmektedir. “Dinimizi yaşayamadık” diyenler, işgal altındaki topraklarda dinin mümkün olmadığını kavrayamaz. Altın çağ güzellemeleri yapanlar, halkın %90’ının okuma yazma bilmediğini göz ardı etmektedir. Manifesto Vefasızlık, kendi kurtuluşunu inkâr etmektir. Nankörlük, milletin tarihini yalanla karartmaktır. Cumhuriyet, halkın yeniden doğuşudur. Bugün özgürce konuşabiliyorsak, seçebiliyorsak, okuyabiliyorsak, bu Cumhuriyet sayesindedir. Sonuç Tarihin tartısı şaşmaz: Dün cehaletle, açlıkla, horlanmışlıkla yok sayılan halk; bugün bilim, hukuk ve özgürlükle ayakta durabiliyorsa, bunun adı Cumhuriyet’tir. Onu inkâr edenler, yalnızca nankör değil, aynı zamanda milletin varlığına ihanet edenlerdir. Kaynakça [^1]: Shaw, Stanford J., Osmanlı İmparatorluğu ve Modern Türkiye, Cilt 2, E Yayınları, İstanbul, 1983. [^2]: UNESCO Historical Data, Global Literacy Rates 1800–1950, Paris, 1999. [^3]: TÜİK, Nüfus ve Okuryazarlık İstatistikleri, 1927–2023. [^4]: Çakır, Serpil, Osmanlı Kadın Hareketi, Metis Yayınları, İstanbul, 1996. [^5]: Sağlık Bakanlığı Arşivi, Cumhuriyetin 100 Yılında Sağlık Raporu, Ankara, 2023. [^6]: The Times, 1928. [^7]: Le Monde, 1934. [^8]: Nicolson, Harold, Diplomatic Diaries, London, 1935. [^9]: UNESCO, Education for All Report, Paris, 1952. ___ BOĞAZKENT/SERİK