Yerel Basın Bitiyor

BİK Genel Kurulu'nun bir türlü toplanmaması nedeniyle,  gazeteler için can suyu niteliğindeki resmi ilan ücretlerine zam yapılmaması yerel basını bitirme noktasına getirdi.  Normal şartlarda zammın Ocak ayında uygulanması gerektiğini hatırlatan BİK Genel Kurulu Anadolu Gazete Sahipleri Temsilcisi Mustafa Arslan, "Resmi İlan Fiyat Tarifesi’nin 1 Şubat’tan geçerli olacak şekilde yayınlanmasını beklemekteyiz." diye konuştu Ekonomik krizin vurduğu gazetelerin gözü kulağı Basın İlan Kurumu'ndan (BİK) gelecek haberde. Gazetelerin yükselen maliyetlerle mücadele etmesini sağlayacak ana etken resmi ilan ücretlerinin artması olacak. Bu konu da karar verecek kurum ise Basın İlan Kurumu (BİK) oluyor ancak BİK Genel Kurulu’nun 9 aydır toplanamaması nedeniyle yeni resmi ilan tarifesi belirlenemiyor. Normal işleyişte kasım ayında yapılan genel kurul toplantısında resmi ilan tarifeleri belirlenip aralık ayında hükümetin onayına sunuluyor ve alınan karar ocak ayında uygulamaya konuluyor. Bu kez Cumhurbaşkanlığının ataması gereken 12 kişilik hükümet kanadına hâlâ atama yapılmaması nedeniyle BİK Genel Kurulu aylardır toplamadı. Konuyla ilgili ne BİK yönetiminden ne de İletişim Başkanlığından açıklama yapılıyor. Yerel basın başta olmak üzere yazılı basını büyük bir sıkıntıya sokan bu duruma çare bulunamaması tepkiye neden oluyor. Bu konuda bir tepki de BİK Genel Kurulu Anadolu Gazete Sahipleri Temsilcisi Mustafa Arslan’dan geldi. Arslan, BİK Genel Kurulunun aylardır toplanamamasının faturasını yazılı basının ödediğini vurguladı. ARSLAN: GÖREVİMİZİ YAPAMIYORUZ Mayıs ayında seçimle Basın İlan Kurumu Genel Kurulu Anadolu Gazete Sahipleri Temsilcilik görevine seçildiğini hatırlatan Arslan, "Ne var ki bu görevi yerine getirebilme şartlarımız oluşmadı. BİK Genel Kurulu hükümet kanadı temsilcileri atanmadığı için Genel Kurul teşekkül etmemiş, yetkili kurullarını seçememiş, kanunla Genel Kurula verilen yönetsel ve denetim görevleri yapılamamış, sektörümüzün acil çözüm bekleyen sorunlarına ilişkin Genel Kurul’un yapabileceği mevzuat düzenlemeleri gerçekleştirilememiş, Hükümete Resmi İlan Fiyat Tarifesi teklif edilememiştir" dedi. BİRİKİMLERİMİZİ HARCIYORUZ Özellikle son bir yılda girdilerin olağanüstü şekilde arttığına dikkat çeken Arslan, "Personel giderlerimizde olağanüstü artışlar meydana gelmiş bulunmaktadır. Kâğıt fiyatları dolar bazında iki kat, artarken bahsedilen süre içinde de dolar kuru yaklaşık iki kat yükseldi. Böylece kâğıt maliyetimizde 4 kata yakın artış meydana gelmiştir. Asgari ücrete de yüzde 50 zam yapılmıştır. Çalışma ve kader arkadaşlarımızın insanca yaşaması açısından gelirlerinin artması bizim arzumuzdur. Ne var ki BİK marifeti ile dağıtımı yapılan resmi ilanlar konusunda yaşanan daralma ile birlikte sütun santim ücretlerinde artış yapılamamış olması zaten güçlükle ayakta durmaya, hayatiyetini sürdürmeye çalışan gazetelerimiz için bir kırmızı alarm durumunu ortaya çıkarmıştır. Anadolu tabiri ile ‘arından’ sesini çıkarmayan gazete sahiplerimiz ana-baba miraslarını, birikimlerini tüketme noktasına gelmiştir" diye konuştu. AKIL TUTULMASI YAŞANIYOR Gerekli adımlar atılmazsa çok sayıda gazetenin kapısına kilit vuracağını belirten Mustafa Arslan, "Önümüzdeki süreçte muhtemel gazete kapanmaları yaşanacak bu istihdam sorunu anlamına da gelecektir. Oysaki günümüz rakamları ile bir kişiye istihdam oluşturmak için 1,5-2 milyon liralık yatırım yapmak gerekmektedir. Bunun yerine resmi ilanlardan elde ettiği gelirlerin tamamına yakınını BİK komisyonu, KDV, gelir vergisi, sigorta primi vb kalemlerle kamuya geriye ödeyen gazetelerimizin sekteye uğramasına yol açacak bu süreç eminim ki Cumhurbaşkanımızın da istemeyeceği ve fakat ilgililerin en basit ifade ile akıl tutulmaları sonucu tıkanmış bulunmaktadır" şeklinde konuştu. YENİ TARİFE BU AY GEÇERLİ OLSUN BİK Genel Kurulu'nun toplanması için yaptıkları tüm çağrıların karşılıksız kaldığını ifade eden BİK Genel Kurulu Anadolu Gazete Sahipleri Temsilcisi Mustafa Arslan, "Defalarca BİK Genel Kurulu’nun teşekkülü, değilse Yönetim Kurulu Kararı ile tarife teklifinin Hükümete sunulması çağrısı yapmış bulunuyoruz. Ne var tüm bu çağrılarımız sonuçsuz kalmıştır. Gerekçe olarak Yönetim Kurulu Kararı ile teklifin Kanuna uygun olmayacağı gösterilmiştir. Hâlbuki aynı Kanun her yıl Kasım Ayı’nda Genel Kurul’un Hükümete Resmi İlan Fiyat Tarifesi’ni sunmasını, her üç ayda bir toplanmasını, her dönemin başında yönetim kurulu ve denetim kurullarını seçmesini, Kurum’un hesap ve yönetsel işlerini denetlemesini de va’zetmekdir. BİK Yönetim Kurulu’nca sütun santim ücreti en az 35 TL artı KDV olarak Resmi İlan Fiyat Tarifesi teklifinin Hükümete sunulması ve Sayın Cumhurbaşkanımıza konunun arz edilerek tarifenin 1 Şubat’tan geçerli olacak şekilde yayınlanmasını beklemekteyiz" diye konuştu. ORTAK ÇÖZÜM ÜRETİLMELİ Genel Kurul’un atanması ile birlikte de gazetelere yükletilen görevler konusunda günün şartlarını göz önüne alan bir dizi düzenleme yapılmasını öneren Arslan açıklamasını şöyle sürdürdü: "BİK görev alanının tüm Türkiye’ye yayılması ile birlikte uyum süresi sona ermekte olan illerin personel, satış ve yüzölçümü şartlarının düzenlenmesi gerekmektedir. Konuya ilişkin bizim hazırlıklarımızı mevcuttur. BİK idaresi ile konu müzakere edilerek ortak bir çözüme ulaşılacaktır diye düşünmekteyiz. İŞKUR İşbaşı Eğitim Desteği sektörümüz için ciddi bir imkân idi. Geçtiğimiz aylarda bu imkânın ortadan kalkmış olması da bir diğer sorunumuzdur. BİK Genel Müdürlüğü’nce konuya ilişkin yürütülen çalışmanın olumlu sonuçlanmasını umutla beklemekteyiz. Öte yandan Basın Kartları konusunda yaşanan sorunlar da BİK Genel Kurul atama sürecinde yaşanan tıkanmaya benzer şekilde sürmektedir. Komisyonun oluşumu, toplanma aralıkları ve temel gerekliliklere isabet etmeyen tali konularda dahi kart müracaatlarının başa dönmesi gibi konulara ilişkin hazırlık ve tekliflerimiz de mevcuttur". KOMİSYON DA TOPLANAMIYOR BİK Genel Kurulu Anadolu Gazete Sahipleri Temsilcisi Mustafa Arslan, resmi ilanın yanı sıra basın kartları komisyonunun da düzenli toplanamamasının kart bekleyen gazetecileri mağdur ettiğini söyledi. Arslan, "Resmi ilan fiyat tarifesi konusunda yaşanmakta olan tıkanma telafisi güç sorunlara neden olma potansiyeline sahiptir. Öte yandan basın kartları komisyon toplantılarının düzenli olarak yapılmaması fikir işçisi meslektaşlarımızın özlük haklarında kayıplara yol açmaktadır. Hazırlamış olduğum bu konuları da içeren Yazılı Basın Durum Raporu’nu tablolar ile birlikte dikkatlerinize arz ediyorum. " dedi. Mustafa Arslan’ın kamuoyunun dikkatine sunduğu raporun tam metni  ‘Acil’ kodlu çağrımızı yineliyoruz: Kritik eşikteyiz Değerli meslektaşım; Sektörümüzün içinde bulunduğu ekonomik durum ile basın kartları komisyonu toplantılarının düzenli yapılmasının önemine işaret etmek amacı ile bir rapor hazırlamış bulunuyoruz. Saygıdeğer meslektaşım; Kur dalgalanması ve son ekonomik tablodan en çok etkilenen  yazılı basın sektörü olarak Basın İlan Kurumu (BİK) Genel Kurulu Hükümet Kanadı Temsilcileri’nin atanmasını ve  resmi ilan fiyat tarifesinin belirlenmesini bekliyoruz. Yerine getirdiğimiz görevlerin öneminin bir defa daha görülmesi, içinde bulunduğumuz tablonun daha net anlaşılması için rakamların diline müracaat etmek istiyoruz. Anadolu gazetelerinin yerel siyasetin işlerliği, aldığı resmi ilan gelirlerinin tamamını kamuya geri ödemesi, resmi ilanlar yolu ile elde edilen kamu yararı, son yıllarda gazete sayıları ve fikir işçisi sayılarındaki değişimi, temel girdilerdeki artışları bu çalışmamızda bilgilerinize  sunuyoruz. Acil tedbir alınmaması halinde yaşanacak iş kayıpları ve gazete kapanmaları telafi edilemeyecek sonuçlara neden olacaktır. MALİYETLERDE OLAĞANÜSTÜ ARTIŞ Gazetelerimizin temel girdisi olan baskı ve personel giderlerinde olağanüstü artışlar meydana gelmiş olmakla beraber , özel ilan gelirleri pandemi sonrasında tükenme noktasına gelmiş, içinde bulunduğumuz yıl resmi ilan fiyatları artmamış, geçen yıllardaki artışlar ise maliyet artışlarının çok gerisinde kalmıştır. 1 Şubat 2020’de tonu 375 dolar olan kağıt 2 bin 246 lira iken 1 Şubat 2021’de 675 dolar ton ve  4 bin 887 lira olmuştur. 1 Şubat 2022’de dolar kuru bir yıl önce 7,24 iken 13,41 olmuş, kağıdın tonu da 675 dolardan 940 dolara çıkmıştır. 12 bin 69 liraya karşılık gelen bu rakam iki yıl öncesine göre 5,6 ve bir yıl öncesine göre 2,5 kat artışa karşılık gelmektedir. Benzer rakamlar ilgili tabloda göreceğiniz üzere kalıp için de söz konusudur. Bu yıl asgari ücret yüzde 50 zamlanmıştır. Bu artış fikir işçisi ekip arkadaşlarımızın hayat kaliteleri üzerinde olumlu etki doğurmuştur. Aynı dönemde mahalli gazeteler için resmi ilan fiyatları da şu şekilde gerçekleşmiştir; 2019’da sütun santim fiyatı 15 lira, 2020’de 17 lira ve 2021 ile halen 20,4 lira. KAMU BİR CEBİNDEN ALIP FAZLASI İLE DİĞER CEBİNE KOYUYOR Aksaray, Kütahya ve Ordu illerimizde yayınlanan gazetelerin Aralık 2021 ve Ocak 2022 resmi ilan gelirleri ile giderlerini ortaya koyan bir çalışma yaptık.  Gördük ki gazetelerin almış oldukları resmi ilanlar; KDV, Kurumlar Vergisi, BİK Komisyonu, Sigorta Primi gibi resmi giderleri ya karşılıyor veya altında kalıyor. Geriye kalan personel  maaşı, baskı giderleri, işletme giderleri ve diğer giderleri başka kaynaklardan temin edilmeye çalışılıyor. Tablolar incelendiği zaman bu çarpıcı sonuçlar görülecektir. Ordu Hayat Gazetesi üzerinden örnek verirsek; Aralık Ayı’nda 20 bin 307 liralık resmi ilan alan gazetemiz 60 bin 236 liralık harcama yapmış. Resmi ilan gelirlerinin üzerine 39 bin 928 liralık kaynak üretmek durumunda ki başa baş gelebilsin. Öte yandan 20 bin 307 liralık resmi ilana karşın 20 bin 686 lira kamuya geri ödemede bulunmuş. Ocak Ayı’nda ise rakamlar biraz daha farklı hale gelmiş. 17 bin 332 liralık resmi ilan geliri, 21 bin 334 lira resmi ödeme, 73 bin 935 lira toplam harcama ve 56 bin 602 liralık fark oluşmuş. Bu tablo bize ‘EN KAYITLI SEKTÖR’ olan yazılı basının yaşatılması için daha fazla çaba gösterilmesi gerektiğini net bir şekilde göstermekte. YILLARA GÖRE GAZETE VE FİKİR İŞÇİSİ SAYILARI Son yıllarda Anadolu’da gazeteler hayatiyetlerini sürdürülebilir kılmak için birleşmeler yoluna gitmeyi tercih etmektedir.  Bu nedenle gazete sayılarındaki azalmalar göze çarpmaktadır. Bunun doğal sonucu da fikir işçi sayılarındaki azalmalardır. TÜİK verilerine göre; 2018’de  bin 116 olan gazete  41 azalarak 2019’da bin 75’e, 2020’de 24 azalarak bin 51’e, 2021’de 54 azalarak 997’ye düşmüştür. Böylece anılan yıllar itibari ile toplam 119 gazete kapanmıştır. 2018’de  8 bin 683 olan fikir işçisi  bin 90 azalarak 2019’da 7 bin 593’e, 2020’de 389  azalarak 7 bin 204’e, 2021’de 235 azalarak 6 bin 969’a düşmüştür. Böylece anılan yıllar itibari ile toplam bin 714 meslektaşımız işini kaybetmiştir. Günümüz şartlarında bir kişiye iş bulmanın maliyeti 1,5 milyon lirayı bulmaktadır. Araştırmamızda da açıkça görüldüğü üzere sektöre kamu tarafından aktarılan kaynağın tamamı geriye dönmektedir. Hal böyle iken gazete kapanması ve iş kayıplarını artırma ile sonuçlanmasına neden olacak resmi ilan fiyat tarifesinin yayınlanmaması aklı tutulması ile eşdeğerdir. Asgari ücrete yüzde 50 artış sağlayan Sayın Cumhurbaşkanımız’nın böyle bir tutum içinde olması düşünülemez. Bu durumda konuya ilişkin görevlilerin ihmali söz konusudur. MAHALLİ BASIN SİYASET VE MAHALLİ İDARELERİN EN BÜYÜK DESTEĞİ 30 büyükşehir belediye başkanı ve valileri hakkında yerel ve yaygın mecralarda çıkan haberle sayıları ile reklam eşdeğerlerini ele alan araştırmamızda çarpıcı sonuçlar elde etmiştik. Örneğin 2017’de Konya Büyükşehir Belediye Başkanı Tahir Akyürek hakkında yayınlanan 9 bin 204 haberin 8 bin 885’si mahalli gazetelerde 247’si ile yaygın gazetelerde yayınlanmış bulunuyor. Mahalli gazetelerde yayınlanan haberin reklam eşdeğeri 19 milyon 495 bin 679 lira iken aynı yıl Konya’da toplam 7 milyon 759 bin 385 liralık resmi ilan ve reklam yayınlanmış. Bunun  bir milyon 200 bin liralık kısmı ise Büyükşehir Belediyesi’ne ait. Yerel gazetelerin sadece Büyükşehir Belediyesi hakkında yaptığı haberin katma değeri toplam resmi ilanların 2,5, Büyükşehir’in verdiği resmi ilanların 16 katını oluşturuyor. Konya’daki 31 ilçenin belediye başkanı, Vali, kaymakamlar, siyasi parti il ve ilçe yöneticileri, sivil toplum örgütleri vd hakkında yapılan haberlerin reklam eşdeğerini düşünün artık. Amacımız haberlerimizi para ile ölçmek değil sadece yaptığımız işin ne anlama geldiğinin bilinmesini, yerel demokrasinin, sivil toplumun işlerlik ve inşasındaki rolümüzün anlaşılmasını sağlamaktır. RESMİ İLAN KAMU YARARI SAĞLIYOR Kütahya’nın Emet İlçesi’nde Gazi Emet Gazetemiz’in sahibi yaptığı örnek mücadele ile resmi ilan yayınının sağladığı yararı çarpıcı bir şekilde ortaya koymuştur. İlansız bir şekilde doğrudan alım yoluyla  960 bin liraya yaptırılacak iş konusunda şikayette bulunmuş, kendisine ilgili firmaca 100 bin lira zarar tazmini teklif edilmiş ancak kabul etmemiştir. Yapılan ilanla iş 520 bin liraya yaptırılmış, devletimiz 440 bin lira kara geçmiştir. 3 bin liralık ilanın 147 katı devletin kasasına kalmıştır. Son yıllarda özellikle bürokraside resmi ilanı yük gören, resmi ilan vermeyi gazetelere lütuf olarak algılayan anlayışın ne kadar yanlış olduğu sadece bu örnekte dahi net olarak anlaşılmaktadır. Sonuç olarak;  Resmi İlan Fiyat Tarifesi’nin yayınlanabilmesi için BİK Genel Kurulu’nun toplanmasını sağlayacak adımların atılması, bir diğer önemli sorunumuz olan Basın Kartı Komisyonu Toplantıları’nın düzenli olarak yapılması sağlanmalıdır.. Fikir işçisi arkadaşlarımızın erken emeklilikleri basın kartı şartına bağlıdır. Dolayısı ile komisyonun toplanmadığı her geçen ay özlük haklarından kayba uğramaktadırlar.